چکیده
فرآیند تحلیل سلسله مراتبی (AHP) تنها می تواند تعداد بسیار محدودی از گزینه های تصمیم گیری را مقایسه نماید. وقتی که صدها یا هزاران گزینه برای مقایسه وجود داشته باشد، روش مقایسه دو به دو، بدون شک عملی نخواهد بود. در این مقاله، روش ترکیبی AHP/DEA را برای تسهیل ارزیابی ریسک صدها یا هزاران سازه پل، که در مورد آنها مقایسه دو به دو غیر ممکن است، پیشنهاد می کنیم.
1 مقدمه
ارزیابی ریسک پل غالباً برای تعیین اولویت سازه های پل جهت محافظت از پل استفاده می شود و در اصل، یک مسأله تصمیم گیری چند معیاره (MCDM) است که مستلزم چند معیار ارزیابی از قبیل ایمنی، عملکرد، تحمل پذیری و ... می باشد.
بنابراین، روشهای MCDM می توانند برای ارزیابی ریسک پلها مورد استفاده قرار گیرند.
در میان روشهای MCDM، فرآیند تحلیل سلسله مراتبی (AHP) بطور خاص برای مدلسازی معیارهای کیفی مناسب است و کاربرد زیادی در موارد گوناگون نظیر انتخاب، ارزیابی، برنامه ریزی و توسعه، تصمیم گیری، پیش بینی و غیره دارد.
لیکن، به دلیل آنکه صدها یا هزاران سازه پل باید در یک زمان ارزیابی و اولویت بندی گردند و روش AHP تنها قادر به مقایسه تعداد بسیار محدودی از گزینه های تصمیم گیری است، بنابراین در چنین شرایطی، روش مقایسه دوبدو، بدون شک عملی نخواهد بود. برای غلبه بر این مشکل، ما روش AHP را با روش تحلیل پوشش داده ها (DEA) ترکیب کرده و یک روش ترکیبی AHP/DEA برای ارزیابی ریسک پلها ارائه می نماییم.
این مقاله بصورت زیر سازماندهی شده است: در بخش 2، روش ترکیبی AHP/DEA را برای مسائل MCDM دارای گزینه های بسیار زیاد تصمیم گیری ، معرفی می نماییم. در بخش3، کاربرد روش ترکیبی AHP/DEA برای ارزیابی ریسک پلها را ارائه می دهیم که در آن، 20 سازه پل برای محافظت از پل اولویت بندی می شوند. نتایج تحقیقات نیز در بخش 4 ارائه می گردند.
2 روش ترکیبی AHP/DEA
ایده ترکیب دو روش DEA , AHP جدید نیست. تلاشهای بسیاری برای یکپارچه ساختن این دو روش در کاربردهای واقعی انجام گرفته است. لیکن هیچیک از آنها نمی توانند برای ارزیابی ریسک پلها به کار روند، زیرا صدها یا هزاران سازه پل باید برای محافظت از آنان ارزیابی و اولویت بندی شوند و مقایسه دوبدو برای بسیاری از سازه های پل قطعاً غیر ممکن است. برای حل این مشکل، یک روش ترکیبی AHP/DEA برای ارزیابی ریسک پلها ارائه می نماییم که قادر به پردازش تعداد زیاد سازه های پل یا گزینه های تصمیم گیری باشد.
آیا تهدید در ماده 43 ق. م . ا مشمول تهدید ذکر شده در مواد 668 یا 669 ق . م . ا می شود؟ ابتدا برای روشن شدن بحث تعریفی از تهدید ارائه می دهیم .
تعریف تهدید : « تهدید در لغت به معنی ترسانیدن و بیم دادن است. در قوانین کیفری نیز همان معنی عرفی و لغوی مراد است و مقصود از آن واداشتن دیگری است به ارتکاب جرم ، چندانکه ترس از عاقبت فعل یا ترک فعل مذکور فاعل را مطیع ساخته باشد . »۱
برای مقایسه بین مواد مورد بحث بهتر است متن مواد فوق الذکر را بیاوریم سپس طرح بحث نمائیم .
ماده 43 ق . م . ا « اشخاص زیر معاون جرم محسوب و با توجه به شرایط و امکانات خاطی و دفعات و مراتب جرم و تأدیب از وعظ و تهدید و درجات تعزیر ، تعزیر می شوند .
1 هرکس دیگری را تحریک یا ترغیب یا تهدید یا تطمیع به ارتکاب جرم نماید و یا بوسیله دسیسه و فریب و نیرنگ موجب وقوع جرم شود . 000 »
ماده 668 ق . م . ا « هرکس با جبر و قهر یا با اکراه و تهدید دیگری را ملزم به دادن نوشته یا سند یا امضاء و یا مهر نماید و یا سند یا نوشته ای که متعلق به او یا سپرده به او می باشد را از وی بگیرد به حبس از سه ماه تا دو سال و تا (74) ضربه شلاق محکوم خواهد شد . »
ماده 669 ق . م . ا « هرگاه کسی دیگری را به هر نحو تهدید به قتل یا ضررهای نفسی یا شرفی یا مالی و به افشاء سرّی نسبت به خود یا بستگان او نماید ، اعم از اینکه این واسطه تقاضای وجه یا مال یا تقاضای انجام امر یا ترک فعل را نموده یا ننموده باشد به مجازات شلاق تا (74) ضربه یا زندان از دو ماه تا دو سال محکوم خواهد شد . »
سؤالی مطرح است . فرض کنید تهدید صورت می گیرد و این تهدید از مصادیق ماده 668 یا 669 ق . م . ا می باشد . و همچنین این تهدید منجر به یک نتیجه مجرمانه دیگری نیز شده است که به استناد ماده 43 ق . م . ا آنرا می توان از مصادیق معاونت در جرم شناخت . حال با توجه به اطلاقی که در ماده 668 یا 669 داریم ، مجازات این عمل مجرمانه چیست ؟ مثلاً شخص ( الف ) شخص ( ب ) را تهدید به قتل می کند و به او می گوید اگر فلان مال شخص ( ج) را سرقت نکنی تو را می کشم شخص ( ب ) از ترس جان دست به سرقت آن مال می زند . حال مجازات این شخص تهدید کننده یعنی شخص ( الف ) چیست ؟
آیا مجازات این عمل مجرمانه را به خاطر اینکه ماده 669 اطلاق داشته و موخّر است ، فقط مجازات ذکر شده در این ماده بدانیم ؟ یا به خاطر اینکه جرم به نتیجه مجرمانه منتهی شده ، طبق ماده 43 ق. م . ا فقط مجازات معاونت بدانیم ؟ یا اینکه ، این عمل مجرمانه را از مصادیق تعدد معنوی جرم بشناسیم ؟ ( یک عمل واحد ، دو عنوان مجرمانه ) الف ـ جرم خاص تهدید ب ـ معاونت در جرم سرقت و مجازات این عمل مجازات اشد خواهد بود . یا این عمل مجرمانه را از مصادیق تعدد مادّی
۱- اردبیلی ، محمد علی ، میزان ، چاپ سوم ، تابستان 80 ، ص 44 .
ﭼﻜﻴﺪه:
ﺑﺎ اﻳﺠﺎدﻛﺎﻣﭙﻴﻮﺗﺮو اﻓﺰاﻳﺶ ﺗﻌﺪادﻛﺎرﺑﺮان آن، ﻣﺴﺌﻠﻪرﻣﺰﮔﺬاریو رﻣﺰﻧﮕﺎریﻛﻪاز ﻗﺪﻳﻢ ﻧﻴﺰوﺟﻮدداﺷـﺖ، ﺟﻨﺒـﻪ ﺟﺪﻳـﺪوﻣﻬﻤﻲ را ﺑﻪ ﺧﻮدﮔﺮﻓﺖ. رﻣﺰﻧﮕﺎریورﻣﺰﮔﺬاریﻫﻨﺮﻧﻮﺷﺘﻦ ﺑﻪ ﺻﻮرترﻣﺰاﺳﺖ، ﺑﻄﻮرﻳﻜﻪﻫﻴﭻ ﻛﺲ ﺑـﻪﻏﻴـﺮازدرﻳﺎﻓـﺖﻛﻨﻨﺪه ﻣﻮردﻧﻈﺮ، ﻧﺘﻮاﻧﺪﻣﺤﺘﻮایﭘﻴﻐﺎمرا ﺑﺨﻮاﻧﺪ. اﻳﻦ ﻛﺎر ﺑﻪ ﺧﺎﻃﺮدﻻﻳﻞ ﻣﺨﺘﻠﻔـﻲ اﻧﺠـﺎمﻣـﻲ ﺷـﻮدﻛـﻪاز ﻣﻬﻤﺘـﺮﻳﻦ آن دﻻﻳﻞ ﻣﻲ ﺗﻮان ﺑﻪاﻣﻨﻴﺖاﻳﺠﺎد ﺷﺪه و ﺣﻔﻆ ﻣﺤﺘﻮای ﭘﻴﺎمﻫﺎ و اﻃﻼﻋﺎتدرﻫﻨﮕﺎماﺳﺘﻔﺎده از آن اﺷﺎرهﻛﺮد. در اﻳﻦ ﻣﻘﺎﻟﻪ ﻣﻄﺎﻟﺒﻲ رادر ارﺗﺒﺎط ﺑﺎ ﺗﺌﻮریﻛﺪﻳﻨﮓ واﻧﻮاع روش ﻫﺎیآن ﺑﻴﺎن ﻣﻲ ﻛﻨﻴﻢ.
ﻛﻠﻴﺪ واژه ﻫﺎ:
رﻣﺰﮔﺬاری، ﺗﺌﻮری رﻣﺰﮔﺬاری،ﻛﺪﮔﺬاری ﻣﻨﺒﻊ،ﻛﺪﮔﺬاریﻛﺎﻧﺎل، ﺗﺌﻮریرﻣﺰﮔﺬاری ﺟﺒﺮی،ﻛﺪ ﺳﺪﻛﻨﻨﺪه ﺧﻄـﻲ،ﻛـﺪ ﺣﻠﻘـﻪای، روش آﻟﺒﺮﺗﻲ، رﻣﺰﮔﺬاریﻣﺘﻘﺎرن، رﻣﺰﮔﺬاریﻧﺎﻣﺘﻘﺎرن، RSA
ﻣﻘﺪﻣﻪ:
رﻣﺰﮔﺬاریﻳﺎﻫﻤﺎن رﻣﺰﻧﮕﺎری، ﻳﻚ ﻧﻮع ﻋﻠﻢ وﻫﻨﺮﻣﺤﺴﻮبﻣﻲ ﺷﻮد. ﻋﻠﻢ اﺳﺖ، ﭼﻮن درون آن اﻟﮕـﻮرﻳﺘﻢ ﻫـﺎیزﻳـﺎدی وﺟﻮد داردﻛﻪدر ﺑﻌﻀﻲ ﻣﻮاﻗﻊ ﭘﻴﭽﻴﺪه اﻧﺪو در ﺛﺎﻧﻲ ﻫﻨﺮاﺳﺖ، ﭼﻮن اﺳﺘﻔﺎدهﻛﺮدن از اﻟﮕﻮرﻳﺘﻢ ﻫﺎ ﺑـﻪﻧﺤـﻮﻣﻨﺎﺳـﺐودرﺟﺎیﺧﻮد، ﭼﻴﺰیﻛﻤﺘﺮازﻫﻨﺮﻧﻴﺴﺖ. رﻣﺰﻧﮕﺎریدردﻧﻴﺎیﺗﺠﺎریاﻣـﺮوز ﺑـﺴﻴﺎر اﻫﻤﻴـﺖدارد، ﭼـﻮن ﻛـﻪ ﺳـﺎده ﺗـﺮﻳﻦ وﻛﺎرﺑﺮدی ﺗﺮﻳﻦ روش ﺣﻔﺎﻇﺖاز دادهﻫﺎﻳﻲ اﺳﺖﻛﻪﺑﻪ ﺻﻮرت اﻟﻜﺘﺮوﻧﻴﻜـﻲ، ذﺧﻴـﺮه، ﭘـﺮدازش و اﻧﺘﻘـﺎل داده ﻣـﻲ ﺷـﻮﻧﺪ)آﻧﮕﻮﻳﻦ ﺟﻮﻟﻴﺎ،20000(
ﻣﻮرداﺳﺘﻔﺎده رﻣﺰﮔﺬاریدر ﺑﺴﻴﺎریاز اﻣﻮرﻛﺴﺐوﻛﺎر ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ. ﺑﺮایﻣﺜﺎل، اﻳﻦ اﺟﺎزه را ﺑﻪﺗﺠـﺎر ﻣـﻲ دﻫـﺪﺗـﺎ ﺷـﻤﺎرهﺣﺴﺎبﻫﺎی ﻣﺸﺘﺮﻳﺎن ﺧﻮد را ﻣﺤﺎﻓﻈﺖﻧﻤﺎﻳﻨﺪو داد و ﺳﺘﺪﻫﺎی ﺧﻮد را ﺑﻪ ﺧﻮﺑﻲ وﺑﺎ اﻃﻤﻴﻨﺎن اﻧﺠﺎمدﻫﻨﺪ. ﺣﺘﻲ در ﻣـﻮردﻗﺮاردادﻫﺎی ﻗﺎﻧﻮﻧﻲ ﻛﻪﺑﺎﻳﺪاز ﻃﺮﻳﻖ اﻳﻨﺘﺮﻧﺖاﻧﺘﻘﺎل داده ﺷﻮﻧﺪ، رﻣﺰﮔﺬاری، اﻣﻨﻴﺖو ﺣﻔﺎﻇﺖاﻳﻦ ﻗﺮاردادﻫﺎ را ﻓﺮاﻫﻢ ﻣـﻲﻛﻨﺪ. در اﻳﻦ ﻣﻘﺎﻟﻪ، در آﻏﺎز ﺑﻪﻣﻌﺮﻓﻲ ﺗﺌﻮری رﻣﺰﮔﺬاری و در اداﻣﻪاﻧﻮاع روش ﻫﺎی ﻛﺪﮔﺬاریو ﻣﺘـﺪﻫـﺎی آن را ﺑﺮرﺳـﻲﻣﻲ ﻛﻨﻴﻢ.
ﻣﺘﻦ ﻣﻘﺎﻟﻪ:
رﻣﺰﮔﺬاری ﻋﺒﺎرتاﺳﺖاز ﻓﺮاﻳﻨﺪﺗﻐﻴﻴﺮ ﺷﻜﻞ اﻃﻼﻋﺎت اﻟﻜﺘﺮوﻧﻴﻜﻲ در ﻳﻚ ﻓﺮم ﺧﺎص ﻛﻪﺗﻨﻬﺎ ﺗﻮﺳﻂ ﻳﻚ ﺷﺨﺺﻳﺎﻋـﺪهایﺧﺎصﻗﺎﺑﻞ ﺧﻮاﻧﺪن وﺗﺮﺟﻤﻪ ﺷﺪن ﺑﺎﺷﺪ. ﺗﺌﻮریرﻣﺰﮔﺬاریﻳﺎ ﺗﺌﻮریرﻣﺰﻧﮕﺎری(Coding Theory)، ﻳـﻚ ﺷـﺎﺧﻪازﻋﻠﻮمﻛﺎﻣﭙﻴﻮﺗﺮو رﻳﺎﺿﻲ اﺳﺖﻛﻪﺑﺎ ﻓﺮاﻳﻨﺪﻫﺎیﻣﺘﻤﺎﻳﻞ ﺑﻪ ﺧﻄﺎ (Errorprone) از ﻃﺮﻳﻖ اﻧﺘﻘﺎل دادهﻫﺎدرﻛﺎﻧـﺎل ﻫـﺎی ارﺗﺒﺎﻃﻲ ﺷﻠﻮغ ﻛﺎر ﻣﻲ ﻛﻨﺪ. ﺑﻨﺎﺑﺮاﻳﻦ، ﺗﻌﺪاد ﺑﺴﻴﺎر زﻳﺎدیاز اﺷﺘﺒﺎﻫﺎتو ﺧﻄﺎﻫﺎﻳﻲ ﻛﻪدرﻛﺎﻧﺎل ﻫﺎی ارﺗﺒـﺎﻃﻲ اﻳﺠـﺎد ﻣـﻲﺷﻮﻧﺪ، ﻗﺎﺑﻞ ﺗﺼﺤﻴﺢ و درﺳﺖﺷﺪن ﻣﻲ ﺑﺎﺷﻨﺪ. ﻫﻤﭽﻨﻴﻦ اﻳﻦ ﺗﺌﻮریﺑﺎ ﺧﺼﻮﺻﻴﺎتﻛﺪﻫﺎ و رﻣﺰﻫﺎ ارﺗﺒﺎط ﺑﺮﻗﺮار ﻣﻲ ﻛﻨﺪوآن ﻫﺎ را ﺑﺮایﻛﺎرﺑﺮد ﻣﻨﺎﺳﺐﺧﻮددر ﺟﺎیﻣﻨﺎﺳﺐراﻫﻨﻤﺎﻳﻲ وﻫﺪاﻳﺖﻣﻲ ﻛﻨﺪ. دو ﻃﺒﻘﻪﺑﻨﺪیازﻛﺪﻫﺎ و رﻣﺰﻫﺎ وﺟـﻮددارد:
(Entropy Coding ﻳﺎ Source Coding ) ﻛﺪﮔﺬاریﻣﻨﺒﻊ (1
(Forward Error Correction ﻳﺎ Channel Co ding) ﻛﺪﮔﺬاریﻛﺎﻧﺎل (2
1( ﻛﺪﮔﺬاریﻣﻨﺒﻊ، ﺗﻼش ﻣﻲ ﻛﻨﺪﺗﺎ دادهﻫﺎ را ﺑﺼﻮرتﻓﺸﺮده (Compress) از ﻳﻚ ﻣﻨﺒﻊ در ﺑﻴﺎوردﺗﺎ ﺑﺘﻮاﻧﺪآن ﻫﺎ را ﺑـﻪﺻﻮرتاﺛﺮﺑﺨﺶ (Efficient) اﻧﺘﻘﺎل دﻫﺪ. ﻣﺎ اﻳﻦ ﻋﻤﻞ راﻫﺮروز در اﻳﻨﺘﺮﻧﺖ،ﻫﻨﮕﺎﻣﻲ ﻛﻪدادهﻫﺎ را ﻓﺸﺮده ﻣﻲ ﺳـﺎزﻳﻢ وﺣﺠﻢ ﻓﺎﻳﻞ ﻫﺎ راﻛﻤﺘﺮﻣﻲ ﻛﻨﻴﻢ، ﻣﺸﺎﻫﺪه ﻣﻲ ﻛﻨﻴﻢ. ﺑﺎ اﻳﻦ ﻛﺎر، ﺑﺎر ﺷﺒﻜﻪﻳﺎ ﺗﺮاﻓﻴﻚ آن (Network Load) راﻛﻤﺘـﺮﺧﻮاﻫﻴﻢ ﻛﺮد.
2(ﻛﺪﮔﺬاریﻛﺎﻧﺎل، ﺑﻴﺖﻫﺎیداده ایراﻛﻪﺑﻴﺖﻫﺎیزاﺋﺪ(Redundant bits) ﻧﻴﺰ ﺧﻮاﻧﺪه ﻣﻲ ﺷﻮﻧﺪ، ﺑـﺮای اﻧﺘﻘـﺎل دادهﻫﺎ اﺿﺎﻓﻪﻣﻲ ﻛﻨﺪ. ﺑﺎ اﻳﻦ ﻛﺎر، اﻧﺘﻘﺎل دادهﻫﺎ درﻛﺎﻧﺎل ﻫﺎی ارﺗﺒﺎﻃﻲ ﺑﺎ ﻣﺰاﺣﻤﺖﻛﻤﺘـﺮی ﻫﻤـﺮاه ﺧﻮاﻫـﺪ ﺷـﺪ. ﺑـﺮای ﻣﺜﺎل، ﻳﻚ CD ﻣﻮزﻳﻚ ﻣﻌﻤﻮﻟﻲ رادر ﻧﻈﺮﺑﮕﻴﺮﻳﺪ. اﻳﻦ CD از ﻳﻚ ﻛﺪﻗﻮیﺑـﻪﻧـﺎم(ReedSolomon) اﺳـﺘﻔﺎده ﻣﻲ ﻛﻨﺪﻛﻪﻣﺸﻜﻼتو ﺧﺮاﺑﻲ ﻫﺎیروی CD رادرﺳﺖﻣﻲ ﻧﻤﺎﻳﺪ.در اﻳﻦ ﻣﺜﺎل،ﻛﺎﻧﺎل ارﺗﺒﺎﻃﻲ ﻫﻤﺎن CD اﺳـﺖ.
ﻣـﻮدمﻫﺎی داده ای، وﺳﺎﻳﻞ ارﺗﺒﺎط ﺗﻠﻔﻨﻲ و ﺣﺘﻲ NASA (ﺳﺎزﻣﺎن ﻓﻀﺎﻧﻮردیاﻳﺎﻻتﻣﺘﺤﺪه آﻣﺮﻳﻜﺎ)، از روش ﻛﺪﮔﺬاریﻛﺎﻧـﺎل ا ﺳﺘﻔﺎده ﺑﺴﻴﺎریﻣﻲ ﻛﻨﻨﺪ(www.wikipedia.org).
ﻫﻤﺎﻧﻄﻮرﻛﻪﺑﻴﺎن ﺷﺪ،ﻛﺪﮔﺬاریﻣﻨﺒﻊ، Entropy Coding ﻧﻴﺰ ﺧﻮاﻧﺪه ﻣﻲ ﺷﻮد. اﻣﺎ اﻧﺘﺮوﭘﻲ ﭼﻴﺴﺖ؟
اﻧﺘﺮوﭘﻲ ﻳـﻚ ﻣﻨﺒـﻊ،در واﻗﻊ اﻧﺪازهﮔﻴﺮی اﻃﻼﻋﺎت آن ﻣﻨﺒﻊ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ. ﺗﻜﻨﻴﻚ ﻫﺎی ﻣﺨﺘﻠﻔﻲ ﺑﺮای ﻛﺪﮔﺬاری ﻣﻨﺒﻊ وﺟﻮد دارﻧﺪﻛﻪ ﺣﺪاﻧﺘﺮوﭘـﻲﻣﻨﺒﻊ را ﺗﻌﻴﻴﻦ ﻣﻲ ﻛﻨﻨﺪ. ﺑﺮایﻣﺜﺎل، اﮔﺮ(C(X ﺗﻌﺪادﺑﻴﺖرﻳﺖﻫـﺎ (Bit rates) ﺑﻌـﺪاز ﻓـﺸﺮده ﺳـﺎزیﺑﺎﺷـﺪو (H(X
اﻧﺘﺮوﭘﻲ ﻣﻨﺒﻊ ﺑﺎﺷﺪ، آﻧﮕﺎه :
ﺑﻨﺎﺑﺮاﻳﻦ اﻃﻼﻋﺎتﺑﻴﺸﺘﺮیﺑﻌﺪاز ﻓﺸﺮده ﺳﺎزیاﻧﺘﻘﺎل داده ﻣﻲ ﺷﻮد.
ﺗﺌﻮریﻛﺪﮔﺬاریﺟﺒﺮی(Algebric Coding Theory)، ﻳﻚ زﻳﺮﻣﺠﻤﻮﻋﻪاز ﺗﺌﻮریﻛﺪﻳﻨﮓ ﻣﺤـﺴﻮبﻣـﻲ ﺷـﻮدﻛـﻪﺧﺼﻮﺻﻴﺎتﻛﺪﻫﺎ را ﺑﻪ ﺻﻮرتﻋﺒﺎراتﺟﺒﺮیﺑﻴﺎن ﻣﻲ ﻛﻨﺪ. ﺗﺌﻮریﻛﺪﮔﺬاری ﺟﺒﺮی، ﺧﻮدﺑﻪدو دﺳﺘﻪﻛﺪاﺻـﻠﻲ ﺗﻘـﺴﻴﻢ
ﻣﻲ ﺷﻮد:
(Linear Block Codes) ﺳﺪﻛﻨﻨﺪه ﻛﺪﻫﺎیﺧﻄﻲ(1
(Convolutional Codes)ﻛﺪﻫﺎیﺣﻠﻘﻪای (2
ﺗﺌﻮریﻛﺪﮔﺬاریﺟﺒﺮی، ﺳﻪ ﺧﺼﻮﺻﻴﺖﻫﺮﻛﺪرا ﺑﺮرﺳﻲ وﺗﺠﺰﻳﻪﻣﻲ ﻛﻨﺪ:
a) ﻃﻮل ﻛﻠﻤﺎترﻣﺰ b) ﺗﻌﺪادﻛﻠﻲ ﻛﻠﻤﺎترﻣﺰیﻣﻌﺘﺒﺮc) ﺣﺪاﻗﻞ ﻓﺎﺻﻠﻪﺑﻴﻦ دوﻛﻠﻤﺎترﻣﺰیﻣﻌﺘﺒﺮاﻛﻨﻮن ﻣﻄﺎﻟﺒﻲ رادر ﻣﻮردﻛﺪﻫﺎیﺧﻄﻲ ﺳﺪﻛﻨﻨﺪه ﺑﻴﺎن ﺧﻮاﻫﻴﻢ ﻛﺮد. اﻳﻦ ﻛﺪﻫﺎ ﺧﺎﺻﻴﺖﺧﻄﻲ(Linearity)را دارﻧﺪ. ﺑﻪﻋﺒﺎرتدﻳﮕﺮ، ﻣﺠﻤﻮع ﻫﺮدوﻛﻠﻤﻪرﻣﺰ، ﻳﻚ ﻛﻠﻤﻪرﻣﺰ
پی کنی، دیوار چینی، ستون بتنی و سقف
روند ساخت ساخنمان یک مدرسه به همراه فیلم و عکس ها
کارآموزی عمران، راه سازی
فرمت فایل: ورد
تعداد صفحات:34
مقدمه:
با سلام
اینجانب با توجه به ادامه تحصیل بعد از فاصلۀ 5 سال و اشتغال در این مدت در زمینه راه سازی امیدوارم مطالب را بدون کم و کاستی و به دور از اغراق در پروژه کارآموزی ارائه کرده باشم. از استاد محترم جناب آقای مهندس حاجی سقطی در مورد جسارت بنده حقیر را به جز یادگیری برای همکاران خود و حقایق تلخ مهندسی عمران را پذیرا باشید.
پیشاپیش عذر خواهی اینجانب را در مورد نوشتن مطالبی که هیچ کس حرف شنوا نداشته و اگر هم نفری بود عواقبی به جز بیرون کردن از کار نمی انجامید را بپذیرید. کارآموزی دارای دو مبحث کلی میباشد: مبحث فنی – مبحث شخصیتی یک مهندس عمران.
در ضمن به دلیل ترس از ندادن نمره قبولی از درس کارآموزی گامها که مربوط به شخصیت فردی یک مهندس عمران میباشد را در آخر مطالب قرار دادهام.
بخشی از متن
فصل اول:
موضوع اجرای کار در ابنیه فنی:
اجرا باید قبل از تمام کارکنان شرکت حاضر گردد. دوم هماهنگیهای لازم جهت تهیه مصالح و وسائل مورد نیاز کار برای همان روز را انجام دهد. دقت در وجود سنگ اگر ابنیه در دست اجرا سنگی باشد و هماهنگی ملات آن. در صورت تهیه ملات بنایی با بتونیر باید مصالح شنی و ماسه و آب و سیمان را نیز قبل از شروع به کار آماده و تهیه بکنیم چون ضرری که در تعطیلی 2 یا 3 ساعته کارگران و یا بناها روزمزد را در پی دارد قابل جبران نمیباشد. همیشه دقت گردد به دور از دید سرپرست کارگاه و یا مدیر عامل شرکت عیار سیمان لازم طبق نقشه رعایت گردد. مهندس اجرا باید اشرافیت کامل روی نقشههای در حال اجرا را داشته باشد.
موارد کنترل در پل یا گالری و یا دیوار و یا آببند و یا ...
مصرف درست سیمان در ملات یا بتن اجرایی (تکرار مداوم در روز)به همراه داشتن متر کوچک جهت کنترل و نقشههای اجرایی آن ابنیهاندازه گیری طول و عرض و ضخامتها (تکرار در طی روز)کمی ریزتر و دقیقتر در نظارت که شامل 2 گونه است و به طور مثال یک پل که کارایی زیادی را دارد را مورد بررسی قرار میدهیم:
پلهای اجرایی به صورت سنگی و با نمای مالون:
اول مشخص کردن محل اجرایی پل به وسیله نقشه بردار.پی کنی محل آبرو با ماشین آلات سنگین و کنترل مداوم و پی در پی دقیق کدهای ارتفاعی آن تا زیر پی با دوربین. (البته الان پیمانکاران یک مهندس را استخدام میکنند و انتظار انجام چندین کار از جمله نقشه برداری هم هستند)در مورد نیروهای مشاور نیز اصلاً نیازی به یادداشت برداری یا عکس گرفتن از مصالح پی کنی وجود ندارد چون بعداً در صورت جلسات پی کنی کاملاً سنگی مینویسند و به زور امضاء آن را میگیرند.بعد از اتمام پی کنی اجرای یک لایه بتن و یا ملات مگر میباشد و باید اجرا شود.اجرای صحیح لاشه چینی در پی که در نشریه آمده است که تمام سنگ لاشه باید غوطهور ملات شوند.اندازهها شامل طول و عرض و ارتفاع مداوم کنترل گردد.سنگ لاشههای بزرگ که همیشه یک معضل کلی در کار راهسازی میباشد نباید استفاده شود چون زیر آن خالی میماند و کاملاً با ملات پر نمیشود. و لقی در آن به وجود میآید و بعداً موجب نشست آن میشود که خیلی خطرناک میباشد. شایان ذکر است یکی از ایرادات نشریه 101در اتمام فعالیت اکیپ بنایی در آخر ساعت کاری هر روز باید در آخرین رگه اجرایی روی پل سنگ چیده شده باشد و برای روز بعد آماده ملات ریزی باشد در غیر این صورت باید روز بعد روی ملات دیروزی یک لایه ملات نیز اضافه کرد تا از چسبندگی کافی برخوردار شود.معمولاً برای راحتی کار و جذب نکردن زیاد آب ملات سنگهای درحال استفاده را خیس میکنند.اگر در مواردی سطح زیر آب از کف پی بالا باشد اول باید با پمپهای آب، آب موجود در داخل پی را تخلیه کرد. این بی توجهی موقعی اتفاق میافتد که پیمانکار یک روز فاصله بین پی کنی و پی سازی ایجاد میکند و بعد از 24 ساعت آب داخل محدوده پی کنی شده پر میشود که نباید اجازه فعالیت داده شود. در صورت آب زیاد و وجود چشمه قوی در داخل پی اول باید مگر اجرا نگردد و به اندازه 2 لایه سنگ لاشه پی کنی زیر کف پی، پی کنی شود و فقط دو لایه سنگ لاشه به عنوان زهکش به صورت خشک اجرا گردد. و بعد عملیات اصولی از کف پی اجرا گردد که متأسفانه هیچ پیمانکاری این عملیات را به صورت اصولی اجرا نمیکند.هم ارز بودن یا همسو بودن دستکها یا باله پلها از هر چهار طرف حداقل ریسمانی کنترل گردد یا با دوربین نقشه برداری به جز در موارد خاص که بالهها با هم همسو نیستند.بعد از اتمام پی سازی نوبت به اجرای الواسیون میشود که باید هر چهار طرف یعنی از پشت و جلو و بغلها ریسمان کشی گردد چون بناها رفته رفته عرض دیوار را کم میکنند و عرض نهایی طبقِ نقشه در نمیآید.مالون نوعی مدل نما میباشد میتواند نمای موزاییکی مثل روگذرهای تبریز در داخل شهر که بهتر از اجرای نمای مالون میباشد. به هر حال در نمای مالون که حداقل نمای 70% ابنیه سنگی کشور را شامل میشود باید ابعاد آن طبق نشریه 101 برنامه و بودجه اجرا گردد و حداقلها در ساخت سنگ مالون وجود داشته باشد.معمولاً مالون تراشها ریشه کافی به سنگ نمیدهند و باید مانع از اجرای آن سنگ در کار بشویم.در اندازه بندهای اجرا شده بین نمای مالون باید طبق نشریه 101 عمل شود و نه زیاد و نه کم گردد.در نمای موزاییکی باید سنگ لاشهها یک طرف کاملاً تراش و شکم دار باشند و نباید اجازه استفاده از سنگ ریزها در زیر و بغل سنگ لاشه را بدهیم باید سنگهای لاشه برای نمای موزاییکی تقریباً به یک اندازه باشند تا شکل ظاهری بهتری وجود داشته باشد.بعد از اتمام الواسیون کوله و الواسیون دستکها طبق نقشه که باید اندازهها مداوم کنترل گردد اجرای یک لایه نازک ملات صاف برای آماده سازی شناژ روی آن میباشد.قابل ذکر است اجرای درز انقطاع در الواسیون و پی ضروری میباشد و باید یونولیت به کار برود و از اجرای کاغذ سیمان و یا کارتن جلوگیری به عمل آید.متأسفانه مهندسین محترم فرق بین درز انقطاع و درز انبساط را نمیدانند: درز انقطاع به موازات سنگ و فاصله بین حال اگر دیوار یا کوله طولانی باشد بین دو ژوئن و یا کوله و دستک اجرا میگردد اطلاق میشود.درز انبساط به محل اجرای فاصله بین شناژ و دال یعنی بتنی باشد اطلاق میگردد.قابل ذکر است محلی که ملات بعد از اتمام الواسیون اجرا گردید و اگر بتن روی آن اجرا گردد مبلغ ملات در صورت وضعیت اعمال نمیشود ولی اگر بتن روی آن اجرا نگردد اعمال در صورت وضعیت مجاز است.اجرای بار باکان یا لوله آبرو در الواسیون که از یک سوم از روی پی میباشد قابل اجرا میباشد و به صورت شیب دار به طرف داخل دهانه آبرو میباشد.نکته: استاد لطفاً خنده دار نباشد بعضی از مطالب به صورت تجربی میباشد مثلاً در حدود 20 کیلومتر در مسیر راه اصلی آذربایجان غربی که خودم تک به تک مشاهده کردم لولهها را برعکس ورودی آب اجرا کرده است. و تماماً از طرف اداره راه و ترابری تایید شده بود.
در اجرای شناژ باید دقت کرد که تمام آرماتورها طبق لیستوفر نقشه ارائه شده اجرا گردد هم از نظر اندازه یعنی طول کلی و هم از نظر فاصله بین تا بین و هم از نظر نوع آرماتورقالب بندی منظم که به هیچ عنوان نباید قالب کج و خمیده و شکم دار اجرا گردد.از مهارهای مناسب برای سختی قالبها و در رفتن قالبها در حین بتن ریزی، کنترل گردد.روغن کاری حتماً قالبها برای صاف بودن نمای آن مورد خاص این ردیف نباید اجازه داده شود از گازوئیل یا نفت که قبل از بتن ریزی کاملاً بخار میشود استفاده کرد.کنترل کد ارتفاعی شناژ ها و دالها قبل از بتن ریزیشمارش دقیق آرماتورهای بکار رفته طبق لیستوفر نقشهکنترل ابعاد آرماتورها که کمتر و یا بیشتر استفاده نگردد و اگر هم استفاده گردد باید معادله سازی طبق نشریه انجام و اجرا گردد.در اکثر پروژهها در قرارداد پیمانکار آرماتور A III ذکر گردیده که متأسفانه آرماتور A II تهیه میکنند و استفاده میکنند و کمتر کسی اطلاعی از این موارد را دارد و باید کنترل گردد.در حین بتن ریزی خط ارتفاعی بتنها علامت زده شود تا بتن ریزها مشرف به کار باشند.کنترل کار کردن ویبراتور قبل از حضور میکسر و آماده کردن بتن.ماله کشی باید حتماً کنترل گردد.ریسمان کشی بعد از کشیدن ماله لازم و ضروری میباشد.ویبره زنی باید کنترل و در تمام نقاط باید اجرا گردد.در مناطق سردسیر و گرمسیر طبق جداول نشریهها بتن سازی انجام میشود.(بعضی موارد روان کننده – ضد یخ – سیمان زود گیر و غیره...)
نمونه آزمایشگاهی در همه موارد چه بنایی (ملات ) و چه بتن ریزی باید انجام گردد.دو مشکل مهم که اکثر مهندسین متأسفانه اصلاً اطلاعی ندارد. که یکی اورلب دادن در منطقه حداکثر لنگر کششی آرماتورها یعنی ادکاها میباشد که اصلاً به هر شرایطی جلوگیری به عمل آید که متأسفانه کارفرماها با زیر پا گذاشتن تخریب زود هنگام دال بتنی و یا سقف بتنی مجوز اجرای اورلب را به پیمانکار بدون دخالت مشاور میدهند.مشکل دیگر این است که تمام نقشهها چه از نشریه باشد و یا طراحی شده باشد عیار سیمان و مقاومت فشاری بتن را در 28 یا 42 روزه طراحی کردهاند و 90 روزه ملاک عمل نمیباشد که الان پیمانکاران با آوردن نتایج 90 روزه شیت ها ادعای پرداخت آن را دارند. البته باز هم متأسفانه نامه از اداره راه ابلاغ میشود.ولی غیر از 28 یا 42 روزه آن هم نمونه استوانه ایی هیچ چیز دیگر قابل قبول نمیباشد.
بجز در شرایط خاص مثل سد سازیها که مقاومت نهایی در مقدار مدت زمان مشخص میشود.
در صورت وجود بتن کرمو بعد از باز کردن قالبها که مدت آن نیز در نشریه 101 و نشریهها و شرایط عمومی پیمان آمده است باید با چسب بتن رفع ایراد گردد در صورت زیاد بودن باید تخریب گردد.